Makaleler

Çin Komünist Partisinin Geleneksel Kültürü Nasıl Yok Ettiğine Dair-2

 

Geleneğin Biçimini Saklayıp İçeriğini Değiştirerek Kültür Görünümü Yaratmak

ÇKP ekonomik reformu ve açık kapı politikasını benimsedikten sonra Budist ve Taoist tapınaklar gibi birçok kiliseyi yeniledi. Ayrıca Çin’deki bazı tapınakları da denizaşırı tapınaklar gibi düzenlemiştir. Bu ÇKP’nin kalan geleneksel kültürü yok etmek ve kullanmak adına harcadığı son çabadır. ÇKP’nin böyle yapması için iki nedeni vardı. Birincisi; ÇKP’nin bile yok edemediği, insan doğasına miras kalan nezaket Parti kültürünün yok olmasına rehberlik eder. İkincisi; ÇKP geleneksel kültürü, yüzündeki yalancı, nefret ve şiddet dolu doğasını kapatmak adına kullanmak istemiştir.

Kültürün esas anlamı, sahte şekilleri sadece eğlenceye yönelikken, onun ahlaki anlamındadır. Ahlakı yok etme amacını tamamlayabilmek için ÇKP kültürü oluşturan yüzeysel elemanları tekrar biraraya getirdi. Ne kadar sanat yada kaliografi çalışması organize ederse etsin, aslanların ve ejderhaların dans ettiği ne kadar festival düzenlerse düzenlesin yada ne kadar klasik mimari eser ortaya koyarsa koysun, Parti kültürün esasını değil sadece yüzeysel görünümünü tamamlar. Aynı zamanda ÇKP politik gücünün ana amacını temin için kültürel gösterilerini Çin’in hem içinde hem de dışında sunmuştur.

Tapınakları tekrar ele alalım. Tapınaklar insanların kendilerini geliştirdikleri, sabahleyin zillerin duyulduğu, öğleden sonra davulların çaldığı ve yakıcı kandillerin altında Buda’ya ibadet ettikleri mekanlardır. Sıradan insan topluluklarındaki insanlar da ayrıca burada ibadet edip günah çıkarabilirler. Xiulian hiçbir şeyi kovalamayan saf bir kalp gerektirir. Günah çıkarma ve ibadet ayrıca ciddi ve kutsal bir çevre gerektirir. Bunun yanısıra tapınaklar ekonomik kazançlar doğrultusunda turistik alanlara dönüştürülmüşlerdir. Bugün Çin’i ziyaret eden insanlar arasında kaç tanesi gerçekten saygı dolu ve içten bir kalple, duş alıp kıyafetlerini değiştirdikten sonra Buda’ya hatalarını affetmesi için düşünmeye gelmiştir?

Geleneksel kültürün görüntüsünü tekrar oluşturup içeriğini yok etmek ÇKP’nin insanların kafasını karıştırdığı bir taktiktir. Ellerinden alınmış Budizm, diğer dinler yada kültürel formlar ne olursa olsun ÇKP bu yolla insanları küçük düşürmektedir.

III. Parti Kültürü

ÇKP bir yandan geleneksel yarı kutsal kültürü yok ederken bir yandan da düzenli politik hareketler ışığında sessizce kendi parti kültürünü kurdu. Parti kültürü eski kuşağı değiştirir, yeni nesli zehirler ve de çocuklar üzerinde güçlü bir etkiye sahiptir. Etkisi çok derin ve geniştir. Bir çok insan ÇKP’nin kötülüğünü meydana çıkarmak istese bile yardımcı olamıyorlar, fakat iyiyi ve kötüyü yargılama yollarını, analiz etme yollarını ve ÇKP tarafından üretilen ve üzerinde kaçınılmaz olarak Parti kültürünün damgasını taşıyan kelimeleri benimsemeye çalışırlar.

Parti kültürü, sadece yabancı kaynaklı Marksist-Leninist kültürünün gerekli kötülüklerini miras olarak alan bir kültür değil, ayrıca 1000 yıllık Çin kültürünün Parti propagandası altında vahşi devrim ve çatışma felsefesi ile birleştirilmiş tüm negatif yönlerini alan bir kültürdür. Bu olumsuz bileşenler iç çekişmeleri; kraliyet ailesi içindeki güç gibi, bencil merakını gidermek için gruplar kurmayı, diğerlerinin acı çekmesi için politik hilekarlığı, çirkin taktik ve komplo teorilerini içerir. ÇKP’nin son on yıl içerisindeki hayatta kalma mücadelesi sırasında karakteristik özellikleri olan “yalancılık, kötülük ve şiddet” büyümüş, gelişmiş ve ilerlemiştir.

Despotluk ve diktatörlük Parti kültürünün doğasıdır. Bu kültür Parti’ye politik ve sınıf çatışmasında hizmet eder. Kişi, terör ve despotluğun insancıl çevresini oluşturan Parti’nin formunu anlayabilir.

Egemenlik ve Kontrolün İfadesi

A. Bir Yalnızlık Kültürü

Komünist Parti kültürü içinde düşünce, konuşma, ortaklık yada inanç özgürlüğü içermeyen izole edilmiş bir tekeldir(monopoli). Partinin egemenlik mekanizması kendi durumunu korumak için yüksek basınca ve yalıtıma dayanan hidrolik sistemle benzerlik gösterir. Küçük bir sızıntı bile sistemin çökmesine neden olabilir. Örneğin; Parti, 4 Hazirandaki öğrenci hareketi[80] sırasında öğrencilerle dialoğu reddetti bunun nedeni de eğer bir sızıntı olursa çalışanların, köylülerin, entelektüellerin ve askeriyenin de dialogu keseceği korkusuydu. Sonuç olarak Çin demokrasiye doğru hareket etmiş ve tek partili diktatörlüğe meydan okumuştur. Bu nedenle çocukların isteklerine cevap vermek yerine cinayet işlemeyi tercih etmişlerdir. Günümüzde ÇKP onbinlerce siber polise interneti gözlemlemesi ve ÇKP’ni sevmeyen herhangi bir site bulduklarında direkt olarak bloke etmesi için iş verir.

B. Bir Terör Kültürü

Geçen 55 yılda ÇKP terörü, Çinlilerin zihinlerini sindirmek amacıyla kullanmıştır. İnsanları uymaya zorlamak için kırbaçları ve kasap bıçakları vardı ve insanlar başlarına gelecek felaketten bihaberdi. Korku içinde yaşayan insanlar itaatkar oldular. Demokrasi savunucuları, özgür düşünceliler, ÇKP sistemi ile ilgili şüpheleri olanlar ve birçok ruhsal grubun üyesi toplumu uyarmak adına ölüm hedefleri haline geldiler. Parti goncadaki her karşıtlığı açmadan kestirip atmak ister.

C. Bir Şebeke Kontrol Kültürü

ÇKP’nin toplum kontrolü kuşatılmıştır. Haneleri kaydetme sistemi, çevre konutlar komisyon sistemi ve çeşitli seviyelerde parti komisyon sistemi mevcuttur. “Parti kolları şirket seviyesinde kurulurlar.” “Herbir kasaba kendi Parti koluna sahiptir.” Parti ve Komünist Gençlik Birliği üyeleri düzenli faaliyetlere sahiptirler. ÇKP de buna bağlı olarak bir dizi sloganı savunur. Bazı örnekler: “Kendi kapını koru ve kendi insanlarını izle”. “ İnsanlarınızın yalvarmalarına engel ol”. “Görevleri yüklenmek için sistemi kararlı bir şekilde uygula, görevlerin yerine getirileceğini garantile ve sorumluluk nerdeyse araştır. Koru ve sıkı kontrol et. Düzenlemeler ve disiplin konusunda ciddi ol ve kontrol değerlerinin sağlanması ve 24 saat korunmasını garantile”. “610 Ofis[81], her bölge ve çalışma birimindeki aktiviteyi düzensiz aralıklarla denetlemek ve gözlemlemek için gözetim komisyonları oluşturacak.”

D. Suçlama Kültürü

ÇKP modern toplumdaki kuralların ilkelerinin tamamını boşladı ve güçlü bir şekilde suç politikasını yükseltti. Tüm gücünü; emlak sahibi, zengin, gerici, kötü eleman ve sağcı diye adlandırılan kişilerin yakınlarının cezalandırılmasına kullandı. Bu da “merkezi sınıf ” teorisini ortaya sunar. [82]

Günümüzde ÇKP birincil liderlerin sorumluluklarını bağlar ve eğer liderlik rollerinde hata yaparlarsa, halk için onları kınar. Birçok ciddi konuda disiplinci faaliyet benimsenir. “Eğer bir kişi Falun Gong’u uygularsa her aile üyesi uzaklaştırılacaktır.” “Eğer işçi Falun Gong’u uygularsa şirketteki herkesin ikramiyesine el konulacak.” ÇKP ayrıca çocukları ilgilendiren ayrı politikaları da işler; “eğitilebilir ve dönüştürülebilir çocuklar” yada “beş kara sınıf” (mal sahibi, zengin çiftçiler, gericiler, kötü elemanlar ve sağcılar) gibi. Parti, partiye uymayı ve doğruluğu aile bağlılığının bile üstünde tutması ile ilerletmiştir. Personel örgütlenme arşiv sistemi ve geçici taşınma sistemi kendi politikalarının yerine getirilmesini kesinleştirmek için kurulmuşlardır. İnsanlar diğerlerini suçlamak ve meydana çıkarmak için cesaretlendirilmiş ve Partiye katılımları karşılığında ödüllendirilmişlerdir.

Propaganda İfadeleri

A. Tek Ses Kültürü

( Kültür Devrimi sırasında Çin bunlar gibi birçok sloganla doldu;) “Üstün Talimatlar” “Bir cümle ( Mao’nun) bazen onbin cümlenin ağırlığını taşır, herbiri gerçektir”. Tüm medya şükran şarkıları söylemek ve Parti desteğinde toplu konuşmalar yapmak için uyandırılırdı. Ne zaman ihtiyaç duyulursa, Partinin her seviyesinden liderler; yönetim, ordu, çalışanlar, genç nüfus ve kadın birlikleri gibi, desteklerini ifade etmek için getirileceklerdi. Herkes bu ateşten gömleği giyecekti.

B. Şiddeti Tırmandıran Kültür

Mao Zedong der ki; “800 milyon insanla çatışmadan nasıl çalışılabilir?” Falun Gong zulmünde, Jiang Zemin demiştir ki; “Falun Gong uygulayıcılarını ölümüne dövmeye ceza yok”. “ÇKP ise, “toplam savaşı” ve “atom bombasının kağıttan kaplan.... olduğunu savunur nüfusun yarısının ölmesine diğer kısmın da hala kendini toparlamaya çalışmasına rağmen”.

C. Nefreti Kışkırtan Kültür

“Fakir sınıfın çektiği acıyı unutmamak, gözyaşları ve kandaki düşmanlığı hatırlamak” milli bir politika haline dönüşür. Sınıf düşmanlığı arasındaki acımasızlık fazilet olarak övülürdü. ÇKP’nin düşüncesine göre; “Nefretini ısır, çiğne ve yut. Nefretini kalbine ek ki filizlensin.” [83]

D. Aldatma ve Yalanlar Kültürü

(İşte ÇKP’nin bazı yalanlarından örnekler) “Senelik hasılatımız mu başına on bin jin’den fazla” [84] Büyük sıçrayış sırasında (1958). “Tiananmen meydanında bir tek insan bile öldürülmemiştir.”1989’daki 4. katliam sırasında. 2003 yılında “SARS virüsünü kontrol altına aldık”. “İnsan hakları için Çin’deki en iyi zamandır” ve de “ üç temsilciler”. [85]

E. Beyin Yıkama Kültürü

(Bunlar ÇKP’nin insanların beyinlerini yıkamak için kullandığı bazı sloganlardır.) “Komünist Parti olmadan yeni bir Çin olmayacaktır.” “Davamızı ilerleten özündeki güç ÇKP’dir ve Marksizm-Leninizm düşüncelerimize rehberlik eden temel teoridir.”[86] “Partinin merkezi komitesiyle maksimum düzen sağla”. “Anlarsan partinin emirlerini yerine getir. Anlamazsan bile yerine getir ve anlayışın emirlere uydukça derinleşecektir.”

F. Dalkavukluk Kültürü

“Cennet ve evren muhteşemdir ama asıl muhteşem olan Partinin şefkatidir”. “Başarılarımızın hepsini Partiye borçluyuz”. “Parti benim annemdir”. “Muhteşem, görkemli ve doğru parti”, “Yenilmez parti”, ve böyle gider.

G. Gösterişçilik Kültürü

Parti modelleri belirler, örnekleri birbiri ardına kurar ve “sosyalist, ideolojik ve etnik süreç” ile “ideolojik eğitim” kampanyalarını başlatır. Sonunda insanlar kampanyalardan önce ne yapıyorlarsa ona devam ederler. Tüm halk toplantılarında, eğitim oturumlarında ve paylaşma deneyimlerinde kararlı bir vitrine dönüşürler yada toplumun ahlak standartları geriye adım atmaya devam eder.

Kişiler Arası İlişkilerin İfadesi

A. Kıskançlık Kültürü

Bir parti tam anlamıyla eşitliği savunursa karşısında duran herkes açık hedef olacaktır. İnsanlar kendilerinden daha güçlü ve daha kabiliyetli insanları kıskanırlar böylelikle bu durum kırmızı göz sendromu diye adlandırılır. [87]

B. İnsanların Birbirlerinin Üstüne Basma Kültürü

ÇKP, “yüzyüze çatışma ve sırt sırta bildirme”yi benimser. Birinin çalışması üzerine konuşmak, onları sınırlamak için yazılı materyaller yaratmak, gerçekleri çoğaltmak ve hataları abartmak gibi bu dolambaçlı davranışlar partiye yakınlığı ve amaca ulaşmayı ölçer.

İnsan Ruhu ve Davranışları Üzerindeki İnce Etkileri

A. İnsanları Makinelere Dönüştüren Kültür

Parti insanların “devrim makinasındaki hiç paslanmayan civatalar” olmasını ister, “partinin uysal aracı” yada “partinin bizi yönlendirdiği her yönde saldırmak için”, “Başkan Mao’nun askerleri partiyi tamamıyla dinler, nerede ihtiyaç duyulursa oraya giderler ve güçlüklerin olduğu yere yerleşirler.”

B. Doğruyu ve Yanlışı Birbirine Karıştıran Kültür

Kültür devrimi sırasında ÇKP “kapitalist ürünlerden çok sosyalist ekine” sahipti. Ordu 4 Haziran katliamında 20 yılın istikrarını değiştirmek adına vurmaya ve öldürmeye ayarlanmıştı. ÇKP ayrıca “kendine yapılmasını istemediğini başkasına yap” olgusunu savunurdu.

C. Kendiliğinden Olan Beyin Yıkama ve Mutlak İtaat Kültürü

“Düşük sınıflar yüksek sınıfların kurallarına ve tüm parti de parti merkez komitesine uyar”. “Zihninden geçen tüm bencil düşünceleri yok etmek için acımasızca savaş.” “Ruhunun derinliklerinde bir devrim yarat”. “Parti Merkez Komitesiyle maksimum düzen sağla”, “Zihinleri birleştir, adımları birleştir, düzeni birleştir ve emirleri birleştir.”

D. Dalkavukluk Durumundan Korunma Kültürü

“Çin, Komünist Parti olmasaydı kaos içinde olabilirdi.” “Çin çok geniş. ÇKP’den başka kim yönetebilir?” “Eğer Çin çökerse bu dünya çapında bir felaket olacaktır bu nedenle ÇKP liderliğini güçlendirmeli”. Korku ve bireysel korunmadan başka gruplar ÇKP tarafından değişmez bir şekilde sindirildi.

Bunun gibi bir çok örnek daha var. Her okuyucu kendi kişisel parti kültürü deneyimlerinden bir şeyler bulabilir.

Kültür Devrimini yaşayan insanlar hala, Song imparatoru Mao’nun şarkı sözleri, bağlılık dansını ve modern operaların “model oyunu”nu hatırlarlar. Birçoğu bu dialogları; “beyaz saçlı kız” [88], “tünel savaşı” [89] ve “mayın savaşı” [90] oyunlarından anımsarlar. Bu edebi işler arasında ÇKP insanların beyinlerini yıkar, Partinin ne kadar büyük ve parlak olduğuna dair, düşmanlara karşı ne kadar güçlü ve kahramanca savaştığı, partinin askerlerinin partiye ne kadar bağlı oldukları, düşmanın ne kadar aptal olduğu ve kendilerini parti uğruna kurban bile edeceklerine dair fikirlerle doldurur. Günden güne ÇKP’nin propaganda makinesi Komünist Parti tarafından arzulanan inançları insanların içine zerk eder. Bugün biri gider ve “Doğu Kırmızıdır” müzikalinin destansı şiirini izlerse, bütün temanın ve gösteri tarzının sadece “öldürmek, öldürmek ve daha çok öldürmek” olduğunun farkına varır.

Aynı zamanda, ÇKP kendi özgün konuşma ve söylev sistemini yaratmıştır; toplulukları eleştiren sövgü dolu konuşma dili, partiyi överken kullanılan dalkavukluk sözcükleri ve “sekiz bölümlük deneme” ye benzer sıradan resmi formaliteler gibi [91]. İnsanlar bilinçsizce, sınıf çatışmasının konseptini geliştiren, partiyi öven ve bunu yaparken sakin ve mantıklı olmak yerine zorba bir tavırla konuşmak zorunda bırakılırlar. Bunun yanı sıra ÇKP dini kelimeleri kötüye kullanır ve kelimelerin içeriğini çarpıtır.

Gerçeğin bir adım arkası yanlış mantıktır. ÇKP parti kültürü ayrıca geleneksel ahlakı da kötüye kullanır. Örneğin geleneksel kültür değerlerinden “güveni” Komünist Partinin kullandığı gibi. Bunun yanında duyurmaya çalıştığı “partiye güven ve bağlılıktı”. Geleneksel kültür çocuk dindarlığını da vurgular. Eğer insanlar aileleri için bunu sağlamazlarsa ÇKP onları hapse atabilir, fakat gerçek sebep aksi takdirde bu insanların ağır birer yüke dönüşecek olmalarıdır. Partinin ihtiyaçlarıyla örtüştüğünde, çocuklar aileleri ile birbirlerini ayıran kesin sınır çizgileri çizme gereği duyarlar. Geleneksel kültür sadakati vurgular. Bununla birlikte “insanlar üstün önem taşırlar, daha sonra millet gelir ve en sonda yönetici” ÇKP tarafından kastedilen bağlılık kör bağlılıktan başka bir şey değildir, o kadar kördür ki insanlar ÇKP’ne kayıtsız şartsız inanırlar ve sorgulamaksızın uyarlar.

ÇKP tarafından kullanılan kelimeler çok yanıltıcıdır. Örneğin; Kuomintang ve Komünistler arasındaki sivil savaşı sanki insanlar sıkıntılarından arındırılmış gibi “kurtuluş savaşı” olarak nitelendirirler. ÇKP bu dönemi “ulusun kuruluşundan sonraki dönem olarak” yani 1949’dan sonraki dönem olarak adlandırır ki, gerçekte Çin bundan çok önceleri mevcuttur. ÇKP yeni bir politik rejim kurmuştur. Üç yıllık büyük kıtlık [92], “üç yıllık büyük felaket” olarak adlandırır, fakat aslında bu bir felaket değil daha çok insan eli değmiş bir felakettir. Bunun yanı sıra bu kelimelerin günlük hayatta duyarak, etkilenen insanlar ÇKP’nin aşılamaya çalıştığı bu ideolojileri bilinçsizce kabul ederler.

Geleneksel kültürde, müzik insanların arzularını zorlayan bir yol olarak kullanılır. Song Kitabında (Yue Shu) ve 24 ciltlik Tarihin Kayıtlarında (Shi Ji), Sima Qian (İ.Ö.145-85) [93] insan doğasının barış dolu olduğunu anlatır. Dış meselelere duyarlılık insanın duygularını etkiler ve kişinin karakterine bağlı sevgi yada nefret duygusunu karıştırır. Eğer bu duygular doğal değilse kişi sonsuz dış etkiler tarafından ayartılacak ve kişi kendi iç duygularını özümseyecektir. Sonuçta Sima Qian’in söylediğine göre; geçmişin imparatorları insanları zorlamak adına müzik ve törenleri kullanmışlardır. Şarkılar; eğlenceli fakat açık saçık değil, hüzünlü fakat çok bunaltıcı olmamalıdır. Duyguları ve istekleri ifade ederken bu duyguları da kontrol etmelidir. Konfüçyüsün seçme eserlerinde dediği gibi; “üç yüz uzun şiir Kasideler (Konfüçyüs’ün tamamlanmış ve basılmış altı klasiğinden biri) belki bir tek cümlede özetlenebilir, ‘Kötü düşünme’”.

Müzik gibi muhteşem bir şey nasıl olduysa ÇKP’nin beyin yıkama metodu olarak kullanılmıştır. “Sosyalizm güzeldir”, “Komünist parti olmadan yeni bir Çin olmayacaktır” ve bunun gibi birçok şarkı anaokulundan üniversiteye kadar söylenmiştir. Bu şarkıları söylerken insanlar sözlerin anlamlarını bilinçsizce kabul ederler. Daha fazlası ÇKP birçok halk türküsünün melodisini çalmış ve bunları partiyi öven sözlerle değiştirmiştir. Bu durum hem partiyi yükseltmeye hem de geleneksel kültürü yok etmeye hizmet etmiştir.

ÇKP’nin tipik dökümanlarından biri olan; Mao’nun “Edebiyat ve sanat üzerine Yanan forumundaki konuşmalar” kültürel çalışmaları ve orduyu iki karşı cephe olarak yerleştirir. Ona göre sadece silahlı orduya sahip olmak yeterli değil edebi sanatlar ordusu da ayrıca gereklidir. Öngörüldüğü üzere edebi sanatlar politikaya hizmet etmeli ve işçi sınıfı edebiyatı devrim makinasının dişli ve vidalarıdır. Parti kültürünün toplam sistemi özünde ateizm ve sınıf çatışmasından gelişmiştir. Bu sistem tamamen geleneksel kültüre karşıdır. Parti kültürü gerçekten, ÇKP’ne toplum üzerindeki gücünü ve kontrolünü kazandıran ayırt edici bir sistem sunmuştur. Ordu, hapishaneler ve polis kuvvetleri gibi Parti kültürü de çok sayıda acımasızlık içeren, “kültürel acımasızlık” gibi, bir şiddet makinasıdır. 5000 yıllık geleneksel kültürü yıkan bu kültürel acımasızlık, insanların isteklerini azaltmış ve Çin ulusunun bağlayıcılığını baltalamıştır.

Bugün birçok Çinli geleneksel kültürün esası konusunda tamamen cahildir. Hatta bazıları 50 yıllık parti kültürünü 5000 yıllık Çin geleneksel kültürü ile eş değerde tutarlar. Bu Çinliler için acı verici bir durumdur. Bir çoğu ÇKP’nin parti kültürünün karşıtı olduğunun ve bunun geleneksel Çin kültürü olduğunun farkına varamazlar.

Bir çoğu mevcut Çin sistemini batının demokratik sistemi ile değiştirmeyi umar. Gerçekte batı kültürü de kültürel bir temel üzerine kurulmuş özellikle Hristiyanlık üzerine dayalı öyle ki herkesin tanrının gözünde eşit olduğu böylelikle insan doğası ve insani seçimlere saygı gösteren bir sistem. ÇKP’nin despot ve insanlık dışı parti kültürü nasıl olurda batı stili demokratik sistemin temeli olabilir?

Sonuç

Çin, geleneksel kültüründen Song Hanedanlığı zamanında sapmaya başladı (M.S.960-1279) ve her zamankinden daha çok tahribat geçirdi. 4 Mayıs 1919 hareketinden sonra [95] çabuk başarı ve anlık çıkara razı olan bazı entelektüeller Çin’in geleneksel kültüründen Batı uygarlığına bir yol bulmaya çabaladılar. Kültürel alandaki çatışma ve hareket, herhangi bir devlet desteği içermeden akademik mücadele üzerinde bir odak olarak kalmıştır. ÇKP ortaya çıktığında kültürel karmaşayı bir ölüm kalım savaşı haline getirmiştir.Böylelikle ÇKP geleneksel kültür üzerine, yıkıcı anlamları ve imalı cümleleri kullanarak direkt hücum etmeye çabalamıştır. “Özünü görmezden gelip kalanı uygulama” şeklinde.

Milli kültürün yıkımı aynı zamanda parti kültürünün kuruluş sürecidir. ÇKP insan vicdanını ve ahlaki yargılarını devirmeye çalışmış ve insanları geçmişlerine geleneksel kültüre karşı çevirmeye çalışmıştır. Eğer milli kültür tamamıyla yok olursa ulusun özü kaybolacak sadece içi boş bir millet kalacaktır. Bu abartılı bir uyarı değildir.

Aynı zamanda geleneksel kültürün yok olması beklenmeyen fiziksel hasarlar bırakır.

Geleneksel kültür cennet ve insanın birleşimini ve insanla doğa arasındaki uyumlu varoluşu değerli kılar. ÇKP “cennet ve insanla savaşmak”tan sonsuz bir mutluluk duyduğunu iddia eder. ÇKP kültürü Çin’in de günümüzde başına gelen doğanın ciddi bir küçük düşmesine neden olur. Örneğin su kaynaklarını ele alalım. Geleneksel değerlerle donanmış öyle ki; “asilzade zenginliğe değer verir fakat geleceğini iyi bir yoldan yapar.” Çinliler mahvolmuş kirlenmiştir. Çin nehirlerinin 50,000km.’si (yada 30,000 mil) %75’inden fazlası günümüzde balıkların yetişmesi için uygun ortamlar değillerdir. Yeraltı sularının üçte birinden daha fazlası neredeyse on yıldan fazla süredir kirlenmekte ve bugün durum daha da kötüleşmektedir. Buna benzer garip bir durum Huaihe nehrinde de görülmüştür: Petrol dolu nehirde oyun oynayan bir çocuk nehir yüzeyinde bir kıvılcım yaratmıştır ve 5 metre (16 inç) yüksekliğinde bir alev almıştır.Alev havaya karıştıkça çevredeki 10’dan fazla söğüt ağacı hızlıca yanmıştır. [96] Bu nedenle böyle bir suyun içilmesinin kanser yada benzer hastalıklara yol açacağı kolayca görülebilir. Kuzeybatı Çin’deki çölleşme, tuzlanma gibi buna benzer çevresel problemler ve gelişmiş bölgelerdeki diğer endüstriyel problemlerin hepsi toplumun doğaya karşı olan saygısının kaybının sonucudur.

Geleneksel kültür yaşama saygı duyar. ÇKP; “devrimin adaletli olduğu” ve “insanlara karşı savaşmanın eğlenceli olduğu”nu savunur. Devrim adı altında parti cinayet işleyebilir ve on milyon insanı ölüme terk edebilir. Bu durum insan hayatının değerini düşürürken aynı zamanda piyasada sahte ve zehirli ürünlerin hızla artmasını cesaretlendirmiştir. Örneğin Anhui ili, Fuyang şehrinde emzirme döneminde birçok sağlıklı fakat kolları, bacakları kısa, ince, zayıf vücutlu ve büyük kafalı bebekler ortaya çıktı. Sekiz bebek bu garip hastalıktan dolayı hayatlarını kaybettiler. Araştırmalardan sonra hastalığın nedeninin zehirli süt tozundan kaynaklandığı ve buna açgözlü ve taş kalpli bir fabrikatörün neden olduğu ortaya çıktı. Bazı insanlar yengeçleri, sinekleri ve kaplumbağaları hormonlar ve antibiyotiklerle beslediler, şaraba endüstriyel alkol karıştırdılar, endüstriyel yağ ile pirinci parlattılar ve yine endüstriyel parlatıcılarla ekmeğin ununu beyazlattılar. Sekiz yıldır Henan ilinde bir imalatçı her ay binlerce ton kanserojen madde taşıyan pişirme yağı üretti ve bu yağlar; artık yağ, kalmış yemeklerin yağları veya kullanılmış yağ içeren kildir. Zehirli yiyecek üretmek sadece yerel yada sınırlı bir olgu değil tüm Çin’de görülmektedir. Bu durum kültür yıkımından uyanmaya çalışırken ve insan ahlakının dejenere olduğu bir dönemde meydana gelebilecek olgulardır.

Parti kültürünün tekelliği ve yalnızlığının tersine geleneksel kültür büyük bütünleşik bir kapasiteye sahiptir. Zengin Tang Hanedanlığı döneminde, Budist eğitmenler, Hristiyan yada diğer batı dinleri Taoist ve Konfüçyanist düşünceyle bir uyum içindeydiler. Otantik Çin geleneksel kültürü batı uygarlığına karşı açık ve hoşgörülü olmalıydı. Asya’nın dört “kaplanları” (Singapur, Tayvan, Güney Kore ve Hong Kong) “yeni Konfüçyüs” düşüncesini oluşturdular. Yükseklerde olan ekonomileri, sosyal gelişimin geleneksel kültüre bir engel olmadığını kanıtlamıştır.

Aynı zamanda otantik geleneksel kültür, konfor gereçlerinden çok insan mutluluğu üzerine kurulu insan hayatının kalitesini ölçer. “Arkamdan suçlanacağıma yüzüme dua edilmesini dilerim; vücudumun konforu yerine zihnimde huzur dilerim.” [97] Tao Yuanming (M.S.365-427) [98] yoksulluk içinde yaşamış fakat eğlenceli bir hayat geçirdi. “doğu çitinin altından yıldızları toplayıp, uzaktaki güney dağlarına bakarak.”

Kültür; endüstriyel üretimi nasıl geliştirmeli yada sosyal sistemi nasıl uygulamalı gibi sorulara hiçbir cevap önermez. Daha çok ahlak rehberliği ve engellemesi sağlamada önemli bir rol oynar. Geleneksel kültürün doğru bir şeklide yeniden kurulması, cennete karşı tevazunun geri kazanılması, evren ve doğa, hayata ve tanrıya saygıdan geçer. Bu durum kişinin cennet ve dünya ile uyumlu yaşamasını ve bu yaşın kıymetini bilmesini sağlar.

Notlar:

[1] Pangu, ilk canlı ve Çin mitolojisinde herşeyin yaratıcısıdır.

[2] Nuwa, Çin mitolojisinde insanoğlunu yaratanın ana tanrıdır.

[3] Shennong (edebiyatta tanrısal çiftçi) 5000 yıl önce yaşamış, Çin mitolojisine göre efsanevi bir karakterdir. Eski insanları tarımın bir uygulaması olarak görür. Ayrıca hayatı; yüzlerce tıbbi otu (zehirli) ve doğanın birçok bitkisini denediği için onurlandırılmış bu da geleneksel Çin hekimliği açısından çok önemlidir.

[4] Cangjie yada Cang Jie eski Çin’den masal kahramanı ve efsanevi bir karakterdir, ayrıca sarı imparatorun resmi tarihçisi ve Çinli karakterlerin yaratıcısıdır. Cangjie’nin karakterinin adı ondan sonra konulmuştur.

[5] Taoist metinlerinin en önemlilerinden Tao-te Ching yada Dao De Jing olarak bilinir, Lao Zi, ‘Lao Tze’da denir’ tarafından yazılmıştır.

[6] Konfüçyüs’ün “Büyük Bilgi” sinden açılış notları.

[7] İlk Çin tarihçilerinde Sima Qian’ın (İ.Ö.145-85) “Tarihin Kaydı”ndan (ayrıca Shi Ji’nin “Büyük Katibin Kaydı” olarak ta adlandırılır). Geçmişten bugüne Çin ve komşu ülkelerin tarihini belgeler. Sima Qian’ın bu örnek tarihi çalışması tek ve önümüzdeki 2000 yıl hanedanlıklarda resmi tarih standartlarına model teşkil eder.

[8] Konfüçyüs’ün seçme eserlerinden.

[9] ibid.

[10] ibid.

[11] Konfüçyüs’ün Büyük Bilgi de yazdığı gibi “Kişiler kalkındıkça aileler düzene girer, aileler düzene girdikçe devletler doğru bir şekilde yönetilir. Devletler doğru yönetildikçe tüm krallık sakin ve mutlu olur.”

[12] Dong Zhongshu (takriben İ.Ö.179-104), Han Hanedanlığından Konfüçyanist düşünür, bir tezinde dediğine göre; “İnsanları Cennetle Etkilemenin Üç Yolu” (Tian Ren San Ce) yani başka bir deyişle “eğer cennet kalırsa, Tao değişmez.”

[13]“Batıya Yolculuk” batılılar tarafından “maymun kral” olarak bilinir ve Wu Cheng tarafından yazılmıştır.(1506?-1582?) “Batıya yolculuk” Çin’in bilinen klasik romanlarından biridir. Tang Hanedanlığından ünlü bir Çinli rahip olan Xuan Zang (602-664)’ın hayatı üzerine yazılmış gerçek bir hikaye olup, Budizmin doğuşu olan bugünün Hindistanına yürüyerek ulaşmıştır. Hikayede, Sun Wukong “maymun kral”, Zu Bajie ve Sha Seng, Xuan Zang’ın müridi olmak ve vecizelere ulaşmak için batıya gitmek üzere Buda tarafından ayarlanmıştır. Batıya ve gerçek aydınlanmaya ulaşmadan önce 81 tane tehlike ve felaket atlatmışlardır.

[14] Kırmızı Konakların Hayali (Hung Lou Meng, ayrıca Kırmızı Odanın Hayali olarak da çevrilir.), Quing (Ching) hanedanlığından, Cao Xueqin (yada Tsao Hsueh-Chin) (1715?-1763) tarafından yazılmıştır. Bir düşüşün geçmişini ve aristokrat bir ailenin hayatını anlatan trajik bir aşk hikayesidir. Ana temanın bu olmasıyla beraber roman sosyal hayatın çok geniş ve haraketli bir panoramasını gözler önüne serer. Hikaye ayrıca şaşırtıcı ve unutulmaz bir dizi karakteri sunar; baş karakterler Jia Baoyu ve Lin Daiyu’dur. Geniş çaplı ve titiz çalışması ile edebi değeri ve mükemmel dili ile Çin’in klasik roman alanında somut bir örnek olarak tanınır.

[15] Bataklık Haydutları ( Su kenarı kahramanları olarak da tercüme edilir.) Shi Nai’an tarafından 14.yüzyılda yazılmış Çin’in en büyük klasik romanlarından biridir. 108 kadın ve erkek kuşak birlikte bataklık haydutlarını oluşturur. Entrika, macera, cinayet, savaş ve romantik hikayeler geleneksel bir anlatım tekniğiyle ve şüpheli bir tavırla anlatılır.

[16] Üç Krallık; Luo Guanzhong (1330?-1400?) tarafından yazılmış en ünlü Çin klasik romanlarından biri, tarihteki üç krallık dönemini(M.S.220-280) anlatır. Üç güçlü politik gücün, Liu Bei, Cao Cao ve Sun Quan, arasında geçen karmaşık ve gergin kavgaları tanımlar ve bu dönemdeki büyük yetenek ve stratejiler üzerine odaklanır.

[17] Ming Hanedanlığından Yu Shaoyu tarafından yazılan Doğu Zhou’nun Romanı, Ming Hanedanlığından Feng Menglong tarafından tekrar gözden geçirilip, yazılmıştır ve Qing Hanedanlığından Cai Yuanfang tarafından son olarak gözden geçirilmiştir. İlkbahar ve Sonbahar Dönemi(İ.Ö.770-476) 500’den fazla yıllık bir tarihi kapsar.

[18] “Yue Fei’nin Bütün Hikayesi” Qing Hanedanlığından Qian Cai tarafından yazılmıştır. Hikaye, Güney Song Hanedanlığı dönemindeki, Çin tarihinin en önemli general ve aynı zamanda yurtsever kahramanı Yue Fei’nin (1103-1142) hayatını anlatır. General Yue Fei savaşlarda kendini kuzey istilacılarının karşıtı olan Jin ulusundan görür. İşlemediği suçlar tarafından suçlanır, hapse gönderilir ve başbakan Qin Hui’nin savaş partisini tüm iptal etme çabalarına rağmen idam ettirilir. Yue Fei daha sonra bu suçlamalardan aklandı ve anısına bir tapınak inşa ettirildi. Dört dökme demir figür mezarı için yapıldı. Göğsü açık, elleri arkada ve diz çökmüş bu figürler Yue Fei’nin cinayetinden suçlu olmuş insanları anlatırlar. Yue Fei, devlete bağlılık alanında Çin kültüründe bir örnek haline gelmiştir.

[19] Bu alıntı, Qing hanedanlığında derlenmiş Toplanmış Taoist Kutsal Kitapları’nın özetinden alınmıştır.

[20] Bakınız [8].

[21] 10. ÇKP Hükümet Toplantısının sekizinci bölümündeki Mao’nun konuşmasından.

[22] Mao’nun orijinal kelimeleri Çince de cinas oluşturur: şemsiye tutan bir keşiş gibiyim ne Tao var ne de cennet.

[23] Jie, Xia Hanedanlığının son hükümdarının adıdır. (16. ve 11yy.lar arası) Her ikiside zorba olarak bilinir.

[24] Wen Tianxiang (1236-1283), güney Song Hanedanlığının bütünlüğünü korumak amacıyla Moğolistan askerlerine karşı savaşmış askeri bir komutandır. 9 Ocak 1283 yılında Moğollara teslim olmadığı için öldürülmüştür.

[25] Mencius’tan

[26] Mencius tarafından söylenmiş ünlü bir sözden: “yaşamda adalette benim arzum. İkisine birden sahip olamadığımda yaşamımın karı adaletimdir.”

[27] Uluslararası Komünist duasından. Çince tercümesi tam olarak; “aslında hiçbir zaman bir kurtarıcı yoktu ve tanrıya da güvenmeyiz, mutluluğu yaratmak için kendimize güveniriz.”

[28] Kuzey Wei’nin imparatoru Taiwu nam-ı diğer Tuo Tao (yaklaşık M.S.424-452).

[29] Tang Hanedanlığının imparatoru Wuzong nam-ı diğer Li Yan, (yaklaşık M.S.840-846).

[30] Kuzey Zhou Hanedanlığının imparatoru Wu nam-ı diğer Yu Yong, (yaklaşık M.S.561-579).

[31] Geç Zhou Hanedanlığının imparatoru Shizong nam-ı diğer Chairong, (yaklaşık M.S.954-959).

[32] 1960’ların ortasında Kültür Devrimi sırasında Çin’de kullanılan bir slogan.

[33] Beyaz Saray Tapınağı, Çin’deki ilk Budist tapınağı milattan sonra 68 yılında inşa edilmiştir. Doğu Han Hanedanlığında Yong Ping’in 11. yılı (25-220 M.S).

[34] Dai dilinde Beiye’nin kutsal kitabı Tanlan diye adlandırılır. Beiye yarı tropik bir bitki olup palmiye ailesine aittir. Kalın yapraklara sahip uzun bir ağaç olup güve yemez ve zor kurur. Geçmiş zamanlarda daha kağıt icat edilmemişken Dai’nin ataları makaleleri ve mektupları yaprak üzerine yazarlardı.Yaprak üzerine yazılan kelimeler Beiye uyuşması diye adlandırılır ve üzerinde kutsal kitap, Tanlan bulunur.( Beiye kutsal kitabı)

[35] Fragrant Tepesi Parkı olarak ta adlandırılan Xiangshan Parkı Pekin şehir merkezinin 28 km. kuzeyinde yer alır.(17 mil) İlk olarak 1186’da Jin Hanedanlığında inşa edildi, daha sonra Yuan, Ming ve Qing hanedanlıkları sırasında imparatorun aileleri tarafından sayfiye yeri olarak kullanıldı.

[36] Ding Shu’nun Bayraklara işlenen kaç tane kültürel kalıntı var’ından

[37] Kızıl Muhafızlar, Büyük Kültür Devrimin uygulayıcılarından sivillere gönderme yaparlar. O dönemlerde birçoğu çocuktular.

[38] Pekin’den 15 km uzaktaki(9 mil) yazlık saray 800 yıldan fazla bir tarihe sahip Çin’deki en büyük ve en iyi korunan kraliyet bahçesidir.

[39] Louguan Tapınağı, Çin’deki ünlü Taoist tapınaktır. “cennetin altında kutsanan ilk yer” olarak sayılır. Tapınak, Zhongnan dağlarının kuzey tepesinde konumlanmıştır. Zhouzhi şehrinden 15 km (9 mil), Xi’an şehrinden ise 70 km. (42 mil) uzaklıktadır.

[40] Li, Çin’in uzunluk ölçüsü birimidir.(1 li= 0.5 km yada 0.3 mildir.)

[41] Tang hanedanlığı imparatoru Gaozu nam-ı diğer Li Yuan, (M.S.618-626) Tang hanedanlığının ilk imparatorudur.

[42] Çalışanlar grubu (Renmin Gongshe), 1958’den 1982’ye kadar olan dönemde Çin Cumhuriyetinde kırsal kesimdeki üç yönetim seviyesinden en yükseğidir. Bu grup, komünler, yönetimsel, politik ve ekonomik işlevlere sahiptiler. En büyük toplayıcı grup daha sonra üretim ekibi ve üretim takımlarına bölünür. 1982’den sonra siyah mekanlarıyla yer değiştirmiştir.

[43] Bakınız [36].

[44] Mahayana Mahaparinirvana vecizeleri Buda’nın son Mahayana vecizesi olduğunu iddia eder ve erken hayatının son gününde söylenmiştir.

[45] Taisho Tripitaka Cilt T01, No. 7’den Mahayana Mahaparinirvana Vecizeleri. Geçici tercüme gelişime dikkat çeker.

[46] Bai Zhi’nin “Çin Komünist Partisinin Dinleri Sindirme Teorisi ve Pratiği” nden. Web adresi: http://www.dajiyuan.com/gb/3/4/15/n300731.htm (Çince)

[47] Mukti, hukuk öğretimi yada iletim anlamına gelir. Mukti ayrıca “kaybetme, koyverme, kurtuluş, liberasyon, serbest bırakma, özgür bırakma, bağlardan kurtulma ve özgür kalma, göçler arası serbestlik, karmadan, yanılsamadan ve acı çekmeden kurtulma” Nirvanayı işaret eder ve özgürlüğün Dhyana (meditasyon) dan sağlandığını belirtir. Samsara’dan (reankarnasyon) kurtuluştur.

[48] Nirvana, Hinduizm yada Budizm’de mutlu barış, acıların arkasındaki uyum ve kişisel varlığın tutku durumudur; dış ruh ile bir olma hali.

[49] Devrim karşıtlarını sindirme kampanyası, 1951’lerin başında gizli toplulukların, dini grupların ve Kuomintang’ın (KMT) ilk üyeleriyle acımasızca mücadele eder.

[50] ÇKP’nin dediği gibi “Birleşmiş Milletler savaşına direnme ve Kore’ya yardım” 1950’de patlak vermiştir. Batı’da genelde “Kore Savaşı” olarak da bilinir.

[51] Wu Yaozong (1893-1975) ve diğerleri, aynı isimli “Çin Hristiyanlığının Yeni Çin’in kurulmasında sarfettiği çaba” yada “Üç-Kendi yenilik bildirgesi” olarak da adlandırılan yayını 1950’de basmışlar ve “Üç-Kendi” kilisesi daha sonra kurmuşlardır.

[52] 1959’da inşa edilmiş toplantı salonu Tiananmen Meydanının batı yakasında kurulmuştur. Çin yurttaşlarının kongre mekanı olarak toplantı salonu olarak kullanılmıştır.

[53] Bakınız [46].

[54] Kesa cübbesi yada keşiş cübbesi

[55] Zhang Bojun (1895-1969) Çin demokrat partisine bağlı Çin Demokrat Derneğinin, ilk kurucularındandır. Kültür Devriminden sonra değişmeyen bir numaralı sağcılarındandır.

[56] Song Hanedanlığının imparatoru Huizong nam-ı diğer Zhao Ji (M.S.1100-1126).

[57] Ünlü Çin şairi ve Song hanedanlığı döneminin ünlü yazarı Su Dongpo, (M.S.1036-1101) “Song ve Tang Hanedanlığının sekiz büyük yazarı”ndan biridir.

[58] Ming hanedanlığı döneminin ünlü ressamı Wen Zhengming, (M.S.1470-1559)

[59] Ming hanedanlığı döneminin ünlü bilgini, ressam ve yazarı Tang Bohu, (1470-1523).

[60] Jin, Çin’de ağırlık birimi olarak kullanılır. 1 jin= 0.5 kg yada yaklaşık 1.1 lb’dir.

[61] Bakınız [36].

[62] Tang hanedanlığının ünlü şairlerinden Meng Haoran (M.S.689 – 740)’ın şiirinden.

[63] Tang hanedanlığının tarihteki en ünlü kaliografı Wang Xi Zhi (M.S.321-379)

[64] Orjinal Lan Ting öndeyişi hattatlık kariyerinin ilk yıllarında Wang Xi Zhi tarafından yazılmıştır ve Çin kaliografi tarihinde çok iyi bilinen parçalardan biridir. (51 yaşında, M.S. 353)

[65] Ming hanedanlığının ünlü yazarı ve şairi Wu Cheng’en (M.S.1506?-1582?) “Batıya Yolculuk”un yazarı ve dört Çin’li yazarın en çok bilinenlerindendir.

[66] Qing hanedanlığının seçkin yazarlarından Wu Jingzi (M.S.1701-1754) “Bilginler”in yazarıdır. (Rulin Waishi, Bilginlerin Gayrıresmi Tarihi olarak ta bilinir.)

[67] Ouyang Xiu (M.S. 1007-1072) tarafından yazılan roman “Tang ve Song hanedanlığının sekiz büyük romancısından” biridir. Ouyang Xiu kendini “yaşlı bir ayyaş” olarak adlandırır.

[68] Kızıl Muhafızların alternatif adı.

[69] Yongle ansiklopedisi yada Yongle Dadian için 1403 yılında Çin Ming hanedanlığı imparatoru Yongle tarafından komisyon oluşturulmuştur. Dünyanın ilk ve en büyük ansiklopedisi olarak değerlendirilmiştir. Proje üzerinde çalışan 2000 bilgin eski zamanlardan Ming hanedanlığına kadar 8000 metin üzerinde çalışmışlardır. Ansiklopedi 1408 yılında tamamlanmış olup 40 metre yüksekliğinde 22,000 elyazmasından oluşmaktadır.

[70] ÇKP’nin kıdemli liderlerinden olan Lin Biao(1907-1971), Mao Zedong’un altında Çin Politbürosu’nun bir üyesi olarak, Başkan Yardımcısı (1968) ve Savunma Bakanı (1959) olarak çalışmıştır. Lin’e Çin’in Büyük Kültür Devrimi’nin mimarı olarak bakılmıştır. 1966’da Mao’nun halefi olması tasarlanmıştır, fakat 1970’te gözden düşmüştür. Çin’in dışına kaçmaya çalışmış fakat uçağı Moğolistan’a düşmüş ve ölmüştür.

[71] “Liang Xiao” bir grup çalışan yazarı temsil eder ve Zhou Yiliang tarafından “büyük utanmazlık” adı altında bir mektup almıştır.

[72] İmparator Qin Shi Huang (M.Ö. 259-210) nam-ı diğer Ying Zheng, birleşmiş Çin’in tarihteki ilk imparatorudur. Yasal kodları, yazılı dilleri, geçerlilik, ağırlık ve ölçüleri standartize etmiş ve büyük duvarın inşasını sağlamıştır. Bütün bu ölçüler Çin tarihi ve kültürü üzerinde büyük ve derin bir etki bırakmıştır. Konfüçyanizm ve Daoizm içeren yakılmasını ve 460 konfüçyüs bilgininin diri diri gömülmesini emretmiştir. Daha sonra birçok tarih kitabında bu olaylar “kitapların yakılması ve konfüçyüs bilginlerinin gömülmesi” olarak nitelendirilmiştir. Kendisi ve Terra-cotta ordusu için büyük bir mozole yaptırmış ve bu da daha sonra dünyanın sekizinci harikası olarak kabul edilmiştir.

[73] Mao Zedong’un yazılarından 1949-1976 (2. bölüm)

[74] Mao’nun “Partinin çalışma stilini düzeltmek”ten (1942)

[75] Mao’nun “Yan’an Forumundaki edebiyat ve sanat üzerine konuşmalar”ından.(1942)

[76] Wu Xun (M.S.1838-1896) orjinalinde Wu Qi, Shandong Tangyi’de doğmuştur. Babasını küçük yaşta kaybetmiş ve ailesi yoksullaştırılmıştır. Annesini beslemek için yemek dilenmek ve çocuk dindarlığı dilencisi olarak nitelendirilmiştir. Annesi öldükten sonra dilenmek hayatını devam ettirmesinin tek anlamı olmuştur. Okulunu dilenmekten kazandığı paralarla bitirmiştir.

[77] Hu Feng (1902-1985), bilgin ve edebi eleştirmen ÇKP’nin siyaset politikası doktrinine karşı çıkmıştır.1955’te partiden ihraç edilmiş ve 14 yıla mahkum edilmiştir.

[78] Mao Zedong’un (5. bölüm) seçilmiş işlerden “birşeyler değişmeye başlıyor” (1957)

[79] Qian Bocheng, Doğu Kültürü 4.basım (2000).

[80] 4 Haziran öğrenci hareketi 15 Nisan- 4 Haziran 1989 arasında Çin’deki demokratik reformu savunan öğrenciler tarafından başlatılmıştır. Liberalizm ordusu tarafından sindirilmiş ve daha sonra uluslararası toplumda 4 Haziran Katliamı olarak adlandırılmıştır.

[81] Parti yönetiminin her seviyesinin adli ve politik gücüyle Falun Gong’a acı çektirmek için oluşturulan birimi.

[82] “Orijinal sınıf” teorisi der ki; kişi doğduğunda ailesinin sınıfıyla belirlenir.

[83] Modern operanın “kırmızı fener efsanesi” şarkısından “model oyunu” Büyük Kültür Devrimi (1966-76) sırasında gelişmiştir.

[84] Mu, Çin’de kullanılan bir alan ölçüsü birimidir.1 Mu = 0.165 dönümdür.

[85] “Üç temsilciler”e göre; Parti Çin’in gelişen üretim gücünü, Çin’in ilerlemiş kültürünün yönlendirilmesini ve Çinlilerin büyük bir çoğunluğunun ana meraklarını temsil etmelidir.

[86] İlk Milli Çin Cumhuriyeti kongresi oturumu.(15 Eylül 1954)

[87] “Kırmızı göz sendromu” batı ifadelerinde “yeşil göz” olarak geçer ve diğer insanları gördüğünde daha iyi çalışan, rahatsız ve adaletsiz hisseden ve de hep en iyi olduğunu düşünen kişiyi tanımlar.

[88] Resmi “model oyunu” Büyük Kültür Devrimi sırasında gelişmiştir(1966-1976). Çin halk efsanesi, bir mağarada yaşayan, doğa üstü yeteneklere sahip, fazileti ödüllendiren, ahlaksızlığı ve kötülüğü cezalandıran Beyaz-Saçlı Kız adında bir ölümsüzün hikayesidir. “Modern” Çin drama, opera ve balesinde Çinli bir kız olarak tanımlanır. Bu kız kendisiyle zorla evlenmek isteyen zengin ve yaşlı toprak ağasını reddeden babası acımasızca öldürülünce kaçıp bir mağaraya saklanır. Yetersiz beslenmeden dolayı saçları beyazlar. Toprak ağaları ve halk arasındaki sınıf düşmanlığını kışkırtan “Modern” Çin dramaları için de en iyi bilinenidir.

[89] Warfare tüneli (Didao Zhan) 1965 yapımı siyah beyaz bir film olup, ÇKP gerillalarının 1940’lardaki yeraltı tünellerinde geçen Merkez Çin’de Japon istilacılarına karşı mücadelesini anlatır.

[90] Mayın savaşı (Dilei Zhan) 1962 yapımı siyah beyaz bir film olup, ÇKP gerillalarının 1940’lardaki Hebei ilinde Japon istilacılarına karşı mayınlarla mücadelesini anlatır.

[91] Emperyal sivil servis araştırmaları için tavsiye edilen liberal kompozisyon değişmez ve fikirlerin yoksulluğu olarak bilinir.

[92] Çin’de 1959-1961 tarihleri arasında yaşanan insanlık tarihindeki en büyük kıtlıktır. Kıtlıkta hesaplanmış “anormal değerler” 18 ile 43 milyon insannın öldüğünü göstermektedir.

[93] Bakınız [7].

[94] Mao Zedong tarafından (1942).

[95] 4 Mayıs yürüyüşü modern Çin tarihindeki en büyük hareket olup 4 Mayıs 1919’da başlar.

[96] Chen Guili Huaihe Nehrinin Uyarısı (1995)

[97] Han Yu’nun (M.S.768-824) “Li Yuan’ın Pangu’ya Dönüşünü Görmek İçin Öndeyiş”i. “Song ve Tang Hanedanlığının sekiz büyük yazarı”ndan biridir.

[98] Tao Yuanming (M.S.365-427) Çin edebiyatında büyük bir şair, Tao Qian olarak ta bilinir.

Çin Komünist Partisinin Öldürme Tarihine Dair


16 Temmuz 2009, Perşenbe
Qaraxan
Bu yazı 4028 kez okundu.

Doğu Türkistan Cumhuriyeti Sürgündeki Hükûmeti©2004-2015

XHTML 1.0 Strict Standartlarına uygun. CSS Standartlarına uygun.