
Mezkur bayanat kishilik hoquq, démokratiye we erkinlikni ichki-tashqi siyasetlirining asasi qilghan Amerika Qoshma Ishtatlirining Paytexti Washington shehride, kommunist Xitay istilasidin kéyin chet'ellerde Sherqiy Turkistanning azatlighi üchün izchil küresh qilip kéliwatqan asasliq teshkilatlarning rehber we wekillirining ishtiraki bilen yézilip maqulluqtin ötkendin kéyin élan qilindi.
Bügün 2004-yili 9-ayning 14-küni Sherqiy Türkistan Sürgündiki Hökümiti Washingtonda-Capitol Hill Parlament Binasinda qurulghanghanlighini jakalaydu.
Sherqiy Türkistanliqlar bügün Sürgündiki hökümitini qurdi.
Sherqiy Turkistan Sürgündiki hökümitining qurulishi Sherqiy Türkistan xelqining birdin bir arzusi, zamanning teqezzasi we tebi'etning qanuniyetlirige tamamen uyghun herketdur.
Insanlar jemiyiti haman tebi qanuniyetler asasida yashap keldi. Tebi'et insanlargha, jümlidin Sherqiy Turkistanliqlargha hayatliq hoquqi, mewjutluq hoquqi, erkinlik hoquqi we mal-mülkige ige bolush hoquqini ata qildi. Yeni herqandaq insan erkin hayat keçürishke hoquqluq. Shunga herbir kishining bir milletke eza bolush süpitide milletning siyasi yolini tallash hoquqini emelge ashurish üchün küresh qilishi lazim boldi.
Allah insanlargha bergen tebi'i hoquqlarni insanlar özgertelmeydu. Uni shupéti qobul qilishi lazim.
Amerika Qoshma Ishtatlirining “Musteqilliq Xitapnamisi” da: “Herbir insan tughulishi bilenla baraberdur. Ular yaratquçi teripidin bashqilargha ötünüp bergili bolmaydighan hoquqlargha, jümlidin hayatliq hoquqi, erkinlik hoquqi, bext qoghlushush hoquqlirigha érishken. Bu hoquqlarni kapaletke ige qilish üchün insanlar teripidin hökümet qurulghan.” dep körsitilgen.
Dimek Amerika Qoshma Shitatlirining musteqilliq xitapnamisida tebi'et insanlargha ata qilgha tebi'i hoquqlar mu'eyyenleshtürülgen.
Bündin 55 yil burun, 1949 - yili 8 - ayning 27 - küni, “Mao zedongning teklibi bilen urush ayrupilanigha olturup Bejinggha kétiwatqan Sherqiy Türkistan rehberlirining ayrupilan weqesi bilen ölgenligi” heqqidiki xewiri yétip keldi. Mezkur xewer Beijinggha yétip kelgende Mao Zedong kommunist tajawuzçi armiyisini ibertti we buning bilen Sherqiy Türkistanning mustemlike hayati bashlandi.
Ötüp ketken bu yillar ichide qerindashlirimiz ézilgüchi xelqimizge yardem qilmaq we ularning derdige derman bolmaq üchün we bu mezlum xelqning elem-hesret we ahu-peryadlirini yéyip esirlerche hör yashighan xelqning höriyiti we musteqillighi üchün otturgha chiqti. Lékin komunist Xitaylar üzlüksiz halda yan'ghan herbir uçqunni öchürüp, chiqqan herbir sadani ujuqturup, échilishqa intilgen herbir ümid ghunchisini öltürüp keldi. Bu shum dewrler ichide ümidwarliq bilen yashap kelmekte bolghan bu mehkum Sherqiy Türkistan xelqi “Bizlerning derdimizni anglaydighan birersi barmidu? Chet'ellerde Sherqiy Türkistanning birer awazimu barmidu? Bizler üçün sözleydighan birer millet yaki biler rehber yaki birer döletmu mewjutmidu? “ dep intizarliq ichide peryad çekmekte.
Bu endishe we intizarliq hazir tügidi. Sherqiy Türkistan xelqi özlirining arzu qilghan awazini tapti. Bügün chet'eldiki Sherqiy Türkistanliqlar hayatliq hoquqini qolgha keltürüsh üchün ushbu Sürgündiki hökümitini qurdi—musteqil bolushning zörür siyasi yolini talliwaldi.
![]() |
Hüseyin Qari Haji Türkistani | Cumhurbaşkanı | Seudi Erebistan |
![]() |
Abdulwéli Jan | Cumhurbaşkanı Yardımcısı | Türkiye |
![]() |
Enwer Yüsüp Turani | Başbakan | Amerika Birleşik Devletleri |
![]() |
Erkin Ezizi | Başbakan Yardımcısı | Türkiye |
![]() |
Abdusalam | Savunma Bakanı | Kanada |
![]() |
Séyit Taranchi | Savunma Bakan Yardımcısı | Türkiye |
![]() |
Enwer Yüsüp Turani | Dışişleri Bakanı | Amerika Birleşik Devletleri |
![]() |
Abdujélil Qaraqash | İçişleri Bakanı | Gérmaniye |
![]() |
Nurettin Toqay | Diyanet İşleri Bakanı | Türkiye |
![]() |
Erkin Ezizi | Eğitim Bakanı | Türkiye |
![]() |
Hanife Ketene Erbash | Adalet Bakanı | Türkiye |
![]() |
Aydoghan Kubilay | İktisad Bakanı | Türkiye |
![]() |
Ilyar Shemsiddin | Maliye Bakanı | Amerika Birleşik Devletleri |
![]() |
Abdujélil Qaraqash | Enformasyon Bakanı | Gérmaniye |
![]() |
Sultan Mehmet | Kültür Bakanı | Amerika Birleşik Devletleri |
![]() |
Muhammed Yüsüp Posma | Kültür Bakan Yardımcısı | Türkiye |
![]() |
Erkin Ezizi | Hükûmet Sözcüsü | Türkiye |
![]() |
Muhemmeteli Abliz | Meclis Başkanı | Amerika Birleşik Devletleri |
![]() |
Zeynure Isa | Meclis Başkan Yardımcısı | Türkiye |
![]() |
Sawut Muhemmet | Meclis Başkan Yardımcısı | Amerika Birleşik Devletleri |
| 1 | Enwer Yüsüp Turani | Meclis Üyesi | Amerika Birleşik Devletleri | 2004.09.14 |
| 2 | Sultan Mehmet | Meclis Üyesi | Amerika Birleşik Devletleri | 2004.09.14 |
| 3 | Ilyar Shemsiddin | Meclis Üyesi | Amerika Birleşik Devletleri | 2005.07.30 |
| 4 | Muhemmeteli Abliz | Meclis Üyesi | Amerika Birleşik Devletleri | 2005.07.30 |
| 5 | Sawut Muhemmet | Meclis Üyesi | Amerika Birleşik Devletleri | 2005.07.30 |
| 6 | Gülzihre Abdishükür | Meclis Üyesi | Amerika Birleşik Devletleri | 2004.09.14 |
| 7 | Naim Emin | Meclis Üyesi | Amerika Birleşik Devletleri | 2004.09.14 |
| 8 | Osman Qari | Meclis Üyesi | Amerika Birleşik Devletleri | 2004.09.14 |
| 9 | Yoldash Ghoja | Meclis Üyesi | Awistraliye | 2004.09.14 |
| 10 | Shöret Yüsüp | Meclis Üyesi | Awistraliye | 2004.09.14 |
| 11 | Ekrem Hashim | Meclis Üyesi | Awistraliye | 2004.09.14 |
| 12 | Xemit Ibrahim | Meclis Üyesi | En'giliye | 2005.07.30 |
| 13 | Abdujélil Qaraqash | Meclis Üyesi | Gérmaniye | 2004.09.14 |
| 14 | Abdulgheni Makin | Meclis Üyesi | Gérmaniye | 2004.09.14 |
| 15 | Muhabay En'gin | Meclis Üyesi | Gérmaniye | 2004.09.14 |
| 16 | Gülshen Ghayretullah | Meclis Üyesi | Gérmaniye | 2004.09.14 |
| 17 | Abdurehim Abla | Meclis Üyesi | Gérmaniye | 2004.09.14 |
| 18 | Zibibullah Seley | Meclis Üyesi | Gérmaniye | 2004.09.14 |
| 19 | Sidiq Haji | Meclis Üyesi | Gérmaniye | 2004.09.14 |
| 20 | Rozi Memet | Meclis Üyesi | Gérmaniye | 2004.09.14 |
| 21 | Batur Qari | Meclis Üyesi | Gérmaniye | 2004.09.14 |
| 22 | Rozi Muhemmet | Meclis Üyesi | Gérmaniye | 2004.09.14 |
| 23 | Küreshchan Uyghur | Meclis Üyesi | Gérmaniye | 2004.09.14 |
| 24 | Ötkür Tewpiq | Meclis Üyesi | Gérmaniye | 2004.09.14 |
| 25 | Abdu Jappar Tashdemır | Meclis Üyesi | Gollandiye | 2004.09.14 |
| 26 | Kamil Abbas | Meclis Üyesi | Gollandiye | 2004.09.14 |
| 27 | Abdusalam | Meclis Üyesi | Kanada | 2004.09.14 |
| 28 | Haji Mamut Kenji | Meclis Üyesi | Kanada | 2004.09.14 |
| 29 | Hüseyin Qari | Meclis Üyesi | Kanada | 2004.09.14 |
| 30 | Ruqiye Turdush | Meclis Üyesi | Kanada | 2004.09.14 |
| 31 | Aldulxaliq Weyrani | Meclis Üyesi | Malaysiye | 2004.09.14 |
| 32 | Merbiye | Meclis Üyesi | Nuyi Tiyip | 2004.09.14 |
| 33 | Hüseyin Qari Haji Türkistani | Meclis Üyesi | Seudi Erebistan | 2005.07.30 |
| 34 | Exmetjan Mömin | Meclis Üyesi | Seudi Erebistan | 2004.09.14 |
| 35 | Abdusemet Ghoja | Meclis Üyesi | Seudi Erebistan | 2004.09.14 |
| 36 | Jeng'gizxan Aqsaqal | Meclis Üyesi | Shiwitsariye | 2004.09.14 |
| 37 | Faruq Sadiq | Meclis Üyesi | Shiwitsariye | 2004.09.14 |
| 38 | Andili | Meclis Üyesi | Shiwitsiye | 2004.09.14 |
| 39 | Abdulwéli Jan | Meclis Üyesi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 40 | Erkin Ezizi | Meclis Üyesi | Türkiye | 2005.07.28 |
| 41 | Muhammed Yüsüp Posma | Meclis Üyesi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 42 | Hanife Ketene Erbash | Meclis Üyesi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 43 | Aydoghan Kubilay | Meclis Üyesi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 44 | Nurettin Toqay | Meclis Üyesi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 45 | Séyit Taranchi | Meclis Üyesi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 46 | Zeynure Isa | Meclis Üyesi | Türkiye | 2005.07.30 |
| 47 | Muhemmet Salih Artush | Meclis Üyesi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 48 | Eyup Aqyol | Meclis Üyesi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 49 | Eyimxan Satiji | Meclis Üyesi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 50 | Memeteli En'gin | Meclis Üyesi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 51 | Musa Chaqmaq | Meclis Üyesi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 52 | Ahmet Türköz | Meclis Üyesi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 53 | Sultan Sawash | Meclis Üyesi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 54 | Yasinjan | Meclis Üyesi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 55 | Nefise Özgen | Meclis Üyesi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 56 | Samet Güder | Meclis Üyesi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 57 | Yüsüp Tashtan | Meclis Üyesi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 58 | Reshide Genjer | Meclis Üyesi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 59 | Mamut Awut | Meclis Üyesi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 60 | Atawullah Shahyar | Meclis Üyesi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 61 | Hafiz Osman | Meclis Üyesi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 62 | Imam Ilyas | Meclis Üyesi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 63 | Muhemmet Isa Artush | Meclis Üyesi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 64 | Nimet Reshidi | Meclis Üyesi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 65 | Nurmuhemmet Turfan | Meclis Üyesi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 66 | Abduleziz Erenler | Meclis Üyesi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 67 | Ibrahim Aqsel | Meclis Üyesi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 68 | Muhemmet Ömer Nazar | Meclis Üyesi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 69 | Erkin Ghoja Oghli | Meclis Üyesi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 70 | Mehmetimin Batur | Meclis Üyesi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 71 | Séytinsa Loqman | Meclis Üyesi | Türkiye | 2004.09.14 |
| 72 | Abdurehim Osman | Meclis Üyesi | Türkiye | 2004.09.14 |